Pojecia i podstawowe definicje w transporcie morskim

AMS /Automated Manifest System /  “24 – HOUR RULE”, automatyczny system zgłaszania danych przy eksporcie do USA;

BAF / Bunker Adjustment Factor / – zmienny dodatek paliwowy, czyli dodatek do podstawowej stawki frachtu morskiego, ustalany raz na jakiś czas (np. na miesiąc) przez armatorów / przewozników w celu wyrównania ewentualnych strat wynikających ze zmian na rynku paliw;

BUC / Bunker Contribution / – patrz BAF

Bill of Lading  / B/L / – konosament, morski list przewozowy;

CAF / Currency Adjustment Factor / – zmienny dodatek walutowy, czyli dodatek do podstawowej stawki frachtu morskiego, ustalany raz na jakiś czas (np. na miesiąc) w celu wyrównania ewentualnych strat wynikających ze zmian na rynku walut;

CAM / China Customs Advanced Manifest / – system manifestowania przesyłek w Chinach

Demurrage & Detention / Dem & Det /  – Opłaty z tytułu demurrage obejmują okres po upływie czasu wolnego do podjęcia kontenera z portu. Opłaty z tytułu detention obejmują okres od momentu podjęcia do zdania pustego kontenera do portu. Długość okresu wolnego od demurrage i detention może być różna, uzalezniona jest od warunków oferowaych przez armatorów i wynika z zapisu w taryfach armatorskich, jak i indywidualnych warunków umowy z armatorami.

Dokument EUR 1 – Dokument EUR.1 jest świadectwem przewozowym, właściwym dla stosowania obniżonych stawek celnych, także zawieszonych lub ustanowionych w ramach traktatowych kontyngentów taryfowych;

Dokument celny SAD – czyli Jednolity Dokument Administracyjny obowiązuje wyłącznie w przypadku importu i eksportu towarów z/do krajów trzecich, tj. nie należących do Unii Europejskiej;

Dokument celny T2L – dokument potwierdzający wspólnotowy status towarów;

EBS / Emergency Bunker Surcharge / – dopłata do frachtu majaca na celu zniwelowanie wachań cen ropy naftowej;

E.T.A. / ETA  / Estimated Time of Arrival / – przewidywany termin wejścia statku do portu; skrót używany w rozkładach rejsów statków;

E.T.S. / ETS  / Estimated Time of Sail /  lub

E.T.D. / ETD / Estimated Time of Departure /  – przewidywany termin wyjścia statku z portu;

FCL / Full Container Load / – przesyłka pełnokontenerowa, gdy jeden klient wykupuje całą pojemność kontenera dla swojego towaru;

FLAT – kontener typu flat rack ;

ISF  / Importer Security Filing /,  REGULACJA 10 + 2  – obowiązek zgłaszania ISF mają importerzy w USA na podstawie danych podanych przez eksportera;

ISPS  / International Ship & Port Facility Security fee / – opłata pobierana przez wszystkich armatorów oraz porty morskie w związku z nałożonym obowiązkiem podniesienia ogólnego poziomu bezpieczeństwa w portach i w żegludze;

LCL  / Less than Container Load / – przesyłka drobnicowa przesyłana wspólnie z przesyłkami innych klientów w jednym kontenerze, tzw. zbiorczym; w transporcie morskim, inaczej niż w drogowym, 1 cbm przyrównywany jest do 1 tony i w oparciu o to porównanie liczona jest stawka frachtowa za przesyłkę;

LCL / FCL – przesyłki drobnicowe konsolidowane w kraju nadania od kilku różnych załadowców dla jednego odbiorcy w jeden kontener zbiorczy;

LWS / Low Water Surcharge / – dodatek frachtowy związany z niskim poziomem wód w rzekach;

PCS / Panama Canal Surcharge / – dodatek frachtowy w przypadku transportu via Kanał Panamski;

P.O.L. / POL  / Port Of Loading / – port załadunku;

P.O.D. / POD / Port Of Discharge / – port wyładunku;

PSS  / Peak Season Surcharge / – okresowy dodatek sezonowy wprowadzany w momentach, gdy na danym rynku frachtowym popyt na fracht rośnie, a armatorzy nie mają możliwości podwyższenia podstawowych stawek frachtowych, ponieważ zostały one ustalone np. na cały kwartał;

PRS / Piracy Risk Surcharge / – tzw. dodatek antypiracki,  dotyczący zapewnienia bezpieczeństwa na wodach Zatoki Adeńskiej;

RF  kontener typu chłodnia;

Sea Waybill – konosament ekspresowy; wystawiany w jednym egzemplarzu; nie jest wymagana prezentacja oryginału armatorowi / spedytorowi, aby „zwolnił” towar odbiorcy;

SOC / S.O.C. – Shipper Own Container / kontener zaladowcy;

STF / Suez Transit Fee / – opłata za transport via Kanał Sueski;

Strata sztauerska to konieczna strata przestrzeni ładunkowej wywołanej faktem, że między poszczegolnymi ładunkami zawsze pozostaje pewna wolna przestrzeń, ktorej wielkość jest zależna od wielu czynników jak wielkość ładunkow, ich kształt i jednolitość kształtu oraz obecność przeszkod w pomieszczeniach ładunkowych statku;

THC  / Terminal Handling Charges / – koszty portowe / terminalowe – opłaty związane z przeładunkiem kontenera w porcie, rozformowaniem, złożeniem towaru na magazyn oraz przeładunkiem na samochód; w porcie kraju nadania, jak i przeznaczenia; składają się na tę opłatę różne koszty częściowe za poszczególne operacje wykonywane w portach / na terminalach;

TT / Transit Time /  – przewidywany czas transportu;

W / M – waga / miara – 1 cbm / 1 tona – do obliczenia frachtu wybiera się wartość większą / liczbę ton lub metrów sześciennych / i mnoży ją przez podaną stawkę; jeżeli obliczony fracht jest niższy od stawki minimalnej, należy przyjąć stawkę minimum;

WRS / War Risk Surcharge / – dodatek frachtowy pobierany za ryzyko wojenne;

Współczynnik przestrzenności określa jaką przestrzeń zajmuje jednostka wagowa danego ładunku. Jako jednostkę wagową przyjmuje się najczęściej 1 tonę metryczną lub 1 tonę angielską a objętość wyraża się w metrach sześciennych lub stopach angielskich;

V.A.T.O.S. – valid at the time of shipment / dotyczy dodatków do frachtu morskiego /;

 

Podstawowe skróty stosowane w transporcie morskim

AFT – At or towards the stern or rear of a ship

AGW – All Going Well

A/S – Alongside

BAF – Bunker Adjustment Factor. A Fuel Surcharge expressed as a percentage added or subtracted from the freight amount reflecting the movement in the market place price for bunkers / zmienny dodatek paliwowy.

BALLAST – Heavy weight, often sea water, necessary for the stability and safety of a ship which is not carrying cargo / ładunek balastujący

BAREBOAT CHTR – Bareboat Charter Owners lease a specific ship and control its technical management and commercial operations only / czarter statku bez załogi.

BL  / Bill of Lading / A document signed by the carrier which acts as a receipt and evidence of title to the cargo / konosament, morski list przewozowy .

CAF – Currency Adjustment Factor / dodatek walutowy

CBM – cbm, Cubic Meter / metr sześcienny

CBFT / or CFT / – cbft / cft, Cubic Feet / stopa sześcienna

CFR  / or C&F / – Cost and Freight / Koszt i Fracht

CHGS – Charges / opłaty

CIF – Cost, Insurance & Freight. Seller pays all these costs to a nominated port or place of discharge / CIF /

CK – Check

CLECAT – European Organisation for Forwarding and Logistics w Brukseli, www.clecat.org

COD – Cash On Delivery

CDD  (Cargo Data Declaration), również występuje jako ENS / EAM i dotyczy ładunków importowanych do Unii Europejskiej.

COGSA – Carriage of Goods by Sea Act

CONS – Consumption

CNTR – Container / kontener

CPT = Carriage Paid To

CST – COST / koszt

CUC – Chasis Using Charge / opłata za naczepę kontenerową

DDU –  Delivered Duty Unpaid

DDP – Delivered Duty Paid

DEM – Demurrage

DET –  Detention

D / THC – Destination THC / koszty portowe w porcie wyładunku

DWAT / or DWT / – Deadweight. Weight of cargo, stores and water, i.e. the difference between lightship and loaded displacement / nośność całkowita statku.

EC – East Coast / Wschodnie wybrzeże

E.S.T. – Eastern Standard Time / czas urzedowy wschodnioamerykański

ETA –  Estimated Time of Arrival / przybliżony czas przybycia

ETD –  Estimated Time of Departure / przybliżony czas wypłynięcia /

ETS – Estimated Time of Sailing

EXW – Ex Works / z zakładu

FAS – Free Alongside Ship. Seller delivers goods to appropriate dock or terminal at port of embarkation and buyer covers costs and risks of loading / dostarczony wzdłuz burty statku.

FDIS – Free Discharge

FEU – Forty foot container equivalency unit Standard 40′ Container

FIATA –  International Federation of Freight Forwarders Associations “FIATA” w Zurychu, www.fiata.com

FILO – Free In/Liner Out. Seafreight with which the shipper pays load costs and the = carrier pays for discharge costs.

FIO – Free In/Out. Freight booked FIO includes the sea freight, but no loading/discharging costs, i.e. the charterer pays for cost of loading and discharging cargo.

FIOS – Free In/Out Stowed. As per FIO, but includes stowage costs.

FIOSLSD – Free In/Out Stowed, Lashed, Secured and Dunnaged. As per FIO, but includes cost of lashing securing and dunnaging cargo to Masters satisfaction.

FIOST – Free In/Out and Trimmed. Charterer pays for cost of loading/discharging cargo, including stowage and trimming.

FMC – Federal Maritime Commission US government agency / Amerykańska Federalna Agencja odpowiedzialna za regulację transportu morskiego w USA

FOB – Free on Board. Seller sees the goods “over the ship’s rail” on to the ship which is arranged and paid for by the buyer

FOFFER – Firm Offer / oferta

FOG – For Our Guidance

FOQ – Free On Quay

FOR – Free On Rail

FOT – Free On Truck

FUM – Fumigation charge / koszty fumigacji

FYG – For Your Guidance

FYI – For Your Information

GA – General Average

GRT – Gross Registered Tonnage

HMS – Heavy Metal Scrap

IBF – Ice Break Fee – zwany również Winter Surcharge (przy wysyłkach np. do St. Petersburga)

IMDG – International Maritime Dangerous Goods

IMO – International Maritime Organization / IMO /

IN GAUGE – w wymiarze jednostki transportowej

INTERMODAL – Carriage of a commodity by different modes of transport, i.e. sea, road, rail and air within a single journey.

IU – If Used

LIFO – Liner In / Free Out / Loading is at Liner cost, Discharging is at Consigner’s cost /

LOA – Length Overall of the vessel

LOW – Last Open Water

LWS – Low Water Surcharge

LS  / or LUMPS / – Lumpsum

MT – Metric Ton  / i.e. 1,000 kilos / 2204.6lbs /

M/V – Motor Vessel

NOR – Notice of Readiness

NRT – Net Registered Tonnage

OFC – Ocean Freight Charge / fracht morski

OOG – out of gauge / ponadgabaryt

OGS – Out of Gauge Surcharge / opłata za ponadgabaryt

OO – Owners Option

OWS – Owners

PCS – Panama Canal Surcharge / dodatek za transport via Kanał Panamski

PCT – Percent / procent

PDPR –  Per Day Pro Rata

PERDIEM –  Per Diem / By the Day

PSS – Peak Season Surcharge / dodatek sezonowy

RCVR –  Receivers / odbiorca

ROB –  Remaining On Board

SCS – Suez Canal Surcharge / dodatek za Kanał Sueski

SEAFREIGHT –  Costs charged for transporting goods over the sea. This does not cover any haulage or loading/discharging costs but the sea transport only.

SHINC – Sundays / Holidays Included

SHEX – Sundays / Holidays Excluded

SOC / S.O.C. –  Shipper Own Container / kontener załadowcy

SOF – Statement Of Facts

SRBL – Signing and Releasing Bill of Lading

SSHEX / or SATSHEX / – Saturdays, Sundays, Holidays Excluded

SSHINC – Saturdays, Sundays, Holidays Included

STABILITY – It is paramount that a vessel is stable in all respects at all times. When cargo is loaded / discharged, the stability is monitored by a computer, which takes into account the weight and position of cargo within the vessel.

STARBOARD – Right side of a ship when facing the bow

SUB – Subject (to)

TEU –  Twenty Foot Equivalency Unit Standard 20′ Container / jednostka pojemności rownoważna ekwiwalentowi kontenera 20 ft

TTL – Total

WPD –  Weather Permitting Day

WRS – War Risk Surcharge / dodatek frachtowy pobierany za ryzyko wojenne

WWD –  Weather Working Day

WWR –  When, Where Ready

V.A.T.O.S. – valid at the time of shipment / dotyczy dodatków do frachtu morskiego /

ADR – Regulacje dotyczące towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym

AWB (Air Waybill) – lotniczy list przewozowy

B/L – Bill of Lading (konosament)

BAF (Bunker Adjustment Factor) – zmienny dodatek paliwowy, czyli dodatek do podstawowej stawki frachtu

morskiego, periodycznie ustalany (np. na miesiąc) przez konferencję żeglugową. Dodatek ten pozwala

na zniwelowanie strat wynikających z nagłych zmian na światowych rynkach paliw

Bill of Lading (B/L) – konosament, morski list przewozowy

CAF (Currency Adjustment Factor) – zmienny dodatek walutowy, czyli dodatek do podstawowej stawki

frachtu morskiego, periodycznie ustalany (np. na miesiąc) przez konferencję żeglugową. Dodatek ten pozwala

na zniwelowanie strat wynikających z nagłych zmian na rynku walut

cbft (cubic foot) – stopa sześcienna

cbm (cubic meter) – metr sześcienny

CELINA – System związany z obsługą zgłoszeń celnych, czasowego składowania, kontroli tranzytu i prowadzenia

ewidencji. System CELINA pozwala na elektroniczną wymianę danych z podmiotami realizującymi

obrót towarowy z zagranicą

CHGS – Charges

CIM – list przewozowy w transporcie kolejowym

CMR – list przewozowy w transporcie drogowym

CNTR – Container

DGR (Dangerous Goods Regulations) – Regulacje dotyczące towarów niebezpiecznych w transporcie lotniczym

DLY – Delivery

DSTN – Destination

E.T.A./ETA (Estimated Time of Arrival) – przewidywany termin wejścia statku do portu/ dostawy

E.T.S./ETS (Estimated Time of Sail) bądź E.T.D./ETD (Estimated Time of Departure) – przewidywany termin

wyjścia statku z portu

EFS – Emergency Fuel Surcharge, rodzaj dodatku paliwowego związanego z fl uktuacjami cen paliw na

rynkach światowych

EIS – Equipment Imbalance Surcharge, związany z koniecznością przemieszczenia pustego kontenera

przez armatora

EMS – Emergency Surcharge

FCL (Full Container Load) – przesyłka pełnokontenerowa

feeder – statek dowozowy, przewożący kontenery pomiędzy dużymi portami oceanicznymi a małymi portami

regionalnymi

FIATA (International Federation of Freight Forwarders Associations) – Międzynarodowe Zrzeszenie Spedytorów

FIFO/f.i.o. – Free In/Free Out – dotyczy umowy czarteru i oznacza, że stawka frachtowa nie obejmuje kosztów

załadunku i wyładunku

FILO – Free In/Liner Out – dotyczy umowy czarteru i oznacza, że stawka frachtowa obejmuje koszty wyładunku

FIOS – Free In/Out Stowed – podobnie jak FILO, ale obejmuje również koszt rozmieszczenia ładunku na

statku

FM – from

FTL – przesyłka całopojazdowa w transporcie drogowym

 

FUM – Fumigation Charge, dodatek za fumigację

HLC – Heavy Lift Charge, opłata za ładunek, który jest zbyt ciężki do podniesienia przez standardowe dźwigi

IATA (International Air Transport Associacion) – Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Lotniczych

INCOTERMS (International Commercial Terms) – zbiór międzynarodowych reguł, określających warunki

sprzedaży

INTL – international

INTRASTAT – system statystyki obrotów handlowych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej

ISPS (International Ship & Port Facility Security fee) – rodzaj opłaty pobieranej przez armatorów/porty morskie

w związku z nałożonym obowiązkiem podniesienia poziomu bezpieczeństwa

ISZTAR 2 – polski odpowiednik systemu TARIC. Każdy kraj członkowski Unii Europejskiej, w tym również

Polska mogą wprowadzać dodatkowe cyfry w systemie wspólnej taryfy celnej. To rozszerzenie musi być

jednak w pełni kompatybilne z systemem TARIC

Karnet ATA – dokument, na podstawie którego możliwe staje się przewiezienie i zgłoszenie danego towaru

do procedury odprawy czasowej. Stosowany najczęściej podczas przewozów ładunków przeznaczonych

na targi i wystawy

Karnet TIR – dokument pozwalający na przewóz towarów celnych w międzynarodowym transporcie drogowym

w procedurze tranzytu

LCL (Less than Container Load) – przesyłka drobnicowa przekazywana wraz z przesyłkami innych zleceniodawców

w jednym kontenerze, tzw. zbiorczym

LSF – Low Sulphur Fuel, dodatek mający zrekompensować straty wynikające ze stosowania droższego

paliwa i niskiej zawartości siarki

LTL (Less than Truck Load) – przesyłka drobnicowa w transporcie samochodowym

OGS – Out of Gauge Charge, dodatkowa opłata za ładunek przekraczający standardowe wymiary

OPWS – Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne

P.O.D./POD – port wyładunku (port of discharge) lub dowód dostarczenia towaru (proof of delivery)

P.O.L./POL (Port Of Loading) – port załadunku

PCS – Panama Canal Surcharge, dodatkowa opłata za kontener, który przepływa przez Kanał Panamski

PSS (Peak Season Surcharge) – okresowy dodatek sezonowy wprowadzany w sytuacjach, podczas których

na danym rynku popyt na fracht rośnie, a armatorzy nie mogą podwyższyć stawek frachtowych, gdyż zostały

one ustalone na przykład na kwartał

SAD (Single Administrative Document) – Jednolity Dokument Administracyjny, dokument celny funkcjonujący

w międzynarodowym obrocie towarowym zarówno w odniesieniu do procedur wywozowych, jak

i przywozowych oraz tranzytu

SCS – Suez Canal Surcharge, dodatkowa opłata za kontener, który przepływa przez Kanał Sueski

Sea Waybill – morski list przewozowy wystawiony bezpośrednio na odbiorcę, wystawiany w jednym egzemplarzu

TARIC – Zintegrowana Taryfa Wspólnot Europejskich (TARif Intégré Communautaire) czyli system opracowywany

corocznie przez Komisję Europejską w oparciu o unijną Wspólną Taryfę Celną. System ten zawiera

między innymi kody poszczególnych towarów. Wspólna taryfa celna oparta jest na ośmiocyfrowym

systemie kodowym. Każdy kod charakteryzuje się indywidualnie przypisaną stawką celną. THC (Terminal

Handling Charges) – koszty portowe/terminalowe

TRANSIT TIME – planowany czas transportu podawany w rozkładach

ULD (unit load device) – uniwersalna jednostka ładunkowa stosowana w transporcie lotniczym, np. specjalistyczny

kontener lotniczy

VATOS – Valid at the Time of Shipment, dotyczy dodatków do frachtu, których wysokość jest zmienna

w czasie; są one naliczane w wysokości z dnia załadunku

 

W/M – waga/miara (oznaczenie stosowane dla tony frachtowej)

WRS – War Risk Surcharge, dopłata do frachtu, naliczana w celu pokrycia dodatkowych kosztów ubezpieczenia

dla statku przepływającego przez strefy działań wojennych

ZEFIR – System finansowy pozwalający na kompleksową obsługę operacji finansowych dokonywanych

w procesie odprawy celnej. System ten umożliwia między innymi na przeprowadzenie rejestracji, poboru,

rozliczania, oraz księgowania należności celnych. System ten pełni również ważną funkcję w kwestiach

statystycznych