AKREDYTYWA / L/C / LETTER OF CREDIT /

Akredytywa / L/C / jest wyjatkowo bezpiecznym instrumentem zabezpieczajacym zarówno interesy importera jak i eksportera.

Chroni ona eksportera przed ryzykiem handlowym transakcji zabezpieczajac platnosc za dostawe. Importer otwierajac akredytywe musi zdeponowac w banku kwote odpowiadajaca wartosci dokonywanego zakupu. Bank gwarantuje wyplate tej kwoty eksporterowi pod warunkiem dostarczenia dokumentów wymienionych w umowie akredytywy.

Chroni ona importera, który nie dokonuje zaplaty do momentu ustalonego w akredytywie, czyli do momentu przekazania dokumentów, np. po inspekcji otrzymanej dostawy. Ryzyko otrzymania wadliwego towaru jest wiec takze ograniczone.

Z powodu opisanych powyzej korzysci, akredytywa wykorzystywana jest w przypadku handlu pomiedzy kontrahentami, którzy nie maja do siebie zaufania, lub w przypadku handlu z kontrahentem, który dziala w kraju którego jurysdykcja utrudnia lub uniemozliwia lub czyni bardzo pracochlonna lub kosztowna skuteczna egzekucje dlugów.

Koszty akredytywy sa znacznie wyzsze niz w przypadku inkasa. Akredytywa takze moze nie zabezpieczac dostatecznie importera przed niewykonaniem kontraktu, jako ze ma ona termin waznosci i gdy on wygasnie eksporter nie ponosi zadnych konsekwencji z tytulu niewywiazania sie z umowy.

To forma rozliczeń krajowych i zagranicznych za pośrednictwem banku stosowana jako instrument zabezpieczający interesy stron kontraktu.

Akredytywy znajdują zastosowanie zarówno w obrotach krajowych jak i zagranicznych. Akredytywa gwarantuje dostawcy bezwzględne i natychmiastowe otrzymanie należności, a odbiorcy pozwala uzależnić dokonanie zapłaty od spełnienia przez dostawcę ustalonych warunków. Z tych względów akredytywa nadaje się przede wszystkim do rozliczeń z nieznanymi kontrahentami, mającymi siedzibę w innej miejscowości lub kraju.

Akredytywa znacznie ogranicza ryzyko związane z kontrahentem handlowym, właściwą realizacją kontraktu, jakością towarów i usług, opóźnieniem, a nawet brakiem zapłaty, dlatego jest szczególnie zalecana do stosowania w transakcjach podwyższonego ryzyka, w których skorzystanie z przelewu czy inkasa dokumentowego jest niewystarczające.

Jest to pisemne zobowiązanie banku, który otworzył akredytywę do zapłaty beneficjentowi określonej kwoty pieniędzy, pod warunkiem przedstawienia odpowiednich, określonych w umowie dokumentów.

W akredytywie bank zobowiązuje się wypłacić określoną kwotę sprzedającemu pod warunkiem, że ten przedstawi i złoży w banku komplet dokumentów dowodzących, iż wywiązał się ze swych zobowiązań kontraktowych oraz innych dokumentów wymaganych przez kupującego. Wspomnianym dowodem jest zazwyczaj konosament albo list przewozowy podpisany przez odbiorcę na znak, że towar został dostarczony na miejsce przeznaczenia  / albo na inne miejsce, zgodnie z bazą kontraktu /.

Mówiąc o akredytywie, należy pamiętać o jej podstawowych cechach:

  • abstrahuje ona od towaru/usługi, kontraktu, wykonanej dostawy. Zapłata w akredytywie następuje wyłącznie za zaprezentowane i ściśle zgodne z warunkami akredytywy dokumenty określane jako „zgodne dokumenty”, dlatego nie mają znaczenia żadne porozumienia ani zobowiązania kontrahentów wynikające z kontraktu,
  • Stronami zobowiązanymi z tytułu akredytywy są tylko banki i dlatego nie mają znaczenia przy realizacji tego typu płatności porozumienia i zapisy kontraktu zawartego między importerem a eksporterem
  • stanowi ona zobowiązanie banku otwierającego, banku importera/kupującego do zapłaty, dlatego wszelkie zmiany warunków już otwartej akredytywy może wprowadzić jedynie bank otwierający wylacznie na zlecenie importera/kupującego,
  • jest nieodwołalna, co oznacza, że nie może być zmieniona ani anulowana bez zgody wszystkich jej uczestników,
  • zapłata jest uzależniona od spełnienia przez beneficjenta czyli eksportera/sprzedającego określonych warunków akredytywy, a dowodem ich spełnienia jest zaprezentowanie w określonym terminie i w określonym banku dokumentów zgodnych z zapisami akredytywy

Wspólny mechanizm działania dla róznych rodzajów akredytyw można określić następująco:

  • Kredytodawca, którym najczęściej jest kupujący, zabezpiecza w banku określoną sumę, najczęściej poprzez dokonanie blokady albo złożenie gwarancji.
  • Kredytodawca składa instrukcję w banku, pod jakimi warunkami i do jakiej kwoty strony trzecie / zazwyczaj sprzedający / mają prawo korzystać z tych pieniędzy. Jeśli akredytywa służy jako zabezpieczenie interesów sprzedającego, to musi być nieodwołalna.
  • Bank wystawia akredytywę / Letter of Credit /  zgodnie z otrzymaną instrukcją
  • Strona upoważniona / najczęściej sprzedający / korzysta z kredytu pod warunkiem przedstawienia bankowi dowodu, że wywiązuje się ze swych zobowiązań.

Zlecenie otwarcia akredytywy powinno zawierać następujące elementy:

miejsce i datę złożenia zlecenia, zleceniodawcę, sposób otwarcia  / telex, SWIFT, list /, bank awizujący, beneficjenta, kwotę akredytywy, datę i miejsce ważności akredytywy, miejsce płatności / bank otwierający lub bank awizujący /, rodzaj płatności, częściowe dostawy / dozwolone, zabronione /, przeładunek  / dozwolony, zabroniony /, miejsce załadunku towaru i miejsce przeznaczenia, opis towaru, ilość, cenę i jej podstawę / INCOTERMS / oraz szczególne warunki płatności, wymagane dokumenty przy dokonaniu płatności, ostateczny termin wysyłki towaru, szczególne warunki płatności, czas prezentacji dokumentów, koszty i prowizje bankowe, rodzaj akredytywy, numer rachunku zleceniodawcy oraz jego stempel i podpisy.

Najczęściej występującymi dokumentami w akredytywie przy wysyłkach morskich są:

  • faktura handlowa
  • specyfikacja / packing list
  • dokumenty ubezpieczeniowe / polisa ubezpieczeniowa
  • certyfikat / świadectwo pochodzenia
  • konosament  / morski list przewozowy /
  • certyfikaty / np. antyarabski, antyizraelski, o wieku statku itp. /
  • certyfikaty dotyczące towaru

Dokumenty są jednym z kluczowych elementów akredytywy, gdyż to po ich prezentacji następuje wypłata naleznosci przez bank.

Co więcej, aby nastąpiła ona w ramach akredytywy, prezentowane dokumenty muszą być zgodne z warunkami akredytywy.

Dokumenty mogą podlegać legalizacji w placowce dyplomatycznej lub Izbie Przemyslowo – Handlowej / jesli jest to wymagane / zgodnie z warunkami akredytywy.

Przy wysyłkach morskich przed otwarciem akredytywy / złożeniem instrukcji do otwarcia akredytywy w banku / wskazany jest wcześniejszy kontakt z firmą spedycyjną, celem konsultacji i przygotowania instrukcji do poprawnego otwarcia akredytywy, tak aby uniknać ewentualnych poprawek i zmian w akredytywie po jej otwarciu i ponoszeniu dodatkowych kosztów związanych z dokonywaniem zmian.

Po otwarciu akredytywy wskazany jest ponowny kontakt z firmą spedycyjną celem sprawdzenia możliwości spełnienia wymagań, terminów oraz możliwości przygotowania dodatkowej dokumentacji / np. certyfikatów / według wymagań zawartych w otwartej akredytywie.

Najczęściej stosowana jest akredytywa dokumentowa.

Akredytywa dokumentowa jest warunkowym zobowiązaniem banku otwierającego, działającego na zlecenie importera  / kupujący; zleceniodawca akredytywy; aplikant / , do zapłacenia lub zagwarantowania eksporterowi  / sprzedający; beneficjent akredytywy /  zapłaty w odroczonym terminie określonej kwoty, w zamian za dokumenty. Dokumenty reprezentujące towar lub usługę winny być zgodne z warunkami zawartymi w akredytywie i złożone w banku w terminie jej ważności.

Na życzenie eksportera akredytywa może być potwierdzona. Potwierdzenie do akredytywy dodaje bank awizujący lub inny bank pośredniczący w transakcji. Bank dodając potwierdzenie do akredytywy podejmuje własne zobowiązanie do dokonania zapłaty za dokumenty, na warunkach identycznych jak te, które wystawiając akredytywę podjął bank otwierający.

Akredytywa dokumentowa otwierana i realizowana jest w oparciu o “Jednolite zwyczaje i praktyki dotyczące akredytyw dokumentowych„  (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits – UCP). Opracowuje je Międzynarodowa Izba Handlowa w Paryżu, a pierwsza publikacja pochodzi z 1933 roku.

Najnowsza nowelizacja weszla w życie 1 lipca 2007 roku pod nazwą UCP 600 / ucp_600  /

Korzyści dla importera i eksportera

Rozliczanie transakcji obrotu handlowego za pomocą akredytywy przynosi korzyści zarówno dla importera, jak i eksportera.

Wśród korzyści dla importera można wymienić minimalizację ryzyka jakościowego, transportowego, nieterminowości dostaw poprzez dobór odpowiedniego typu akredytywy i dokumentów wymaganych w ramach akredytywy, możliwość negocjowania korzystniejszych warunków transakcji – odroczone terminy płatności, korzystniejsze ceny, w związku z większym bezpieczeństwem transakcji dla eksportera/sprzedającego (wyeliminowanie ryzyka opóźnienia lub braku zapłaty). Akredytywa stanowi też zabezpieczenie przed nieuzasadnioną wypłatą beneficjentowi (w razie prezentacji przez niego niezgodnych z nią dokumentów).

Do korzyści dla eksportera możemy zaliczyć minimalizację ryzyka handlowego związanego z kontrahentem (np. jednostronnego odstąpienia od kontraktu, odmowy zapłaty, niewypłacalności), jego bankiem i krajem siedziby (w przypadku akredytywy potwierdzonej), zabezpieczenie płatności w określonym z góry terminie poprzez dobór odpowiedniego typu akredytywy. Wykorzystując rozliczenie akredytywą, eksporter/sprzedający może uatrakcyjnić swoją ofertę sprzedażową lub uzyskać wyższą cenę za towar/usługę poprzez zaproponowanie odroczonych płatności (kredytu kupieckiego) bez obawy o ryzyko zapłaty. Określone typy akredytyw dają także możliwość sfinansowania eksportera przez banki – możliwość dyskontowania należności przed terminem ich płatności może się przyczynić do poprawy płynności eksportera. W przypadku gdy eksporter jest pośrednikiem handlowym, istnieje możliwość sfinansowania transakcji poprzez przeniesienie akredytywy.

Inkaso dokumentowe i finansowe

Inkaso to nieskomplikowana forma płatności zapewniająca wyższy poziom bezpieczeństwa transakcji niż zwykły przelew. Eksporter może podjąć decyzję o zapłacie w ramach inkasa nawet po dokonaniu wysyłki towaru, a importer nie musi angażować środków przed terminem zapłaty

  • wiele możliwości – realizuje sie różne typy inkasa: inkasa finansowe i dokumentowe, eksportowe i importowe
  • niskie koszty
  • szybkość – wszystkie czynności związane z inkasem realizowane sa w ciągu najczesciej w ciagu 24 godzin

Bank działający na zlecenie eksportera/sprzedającego pośredniczy w wydaniu importerowi/kupującemu określonych dokumentów na warunkach zgodnych z instrukcją inkasową, czyli po dokonaniu zapłaty bądź zaakceptowaniu weksla. Inkaso inicjuje eksporter po wysłaniu towaru, a decyzję o zapłacie podejmuje importer.

Ze względu na charakter dokumentów będących przedmiotem inkasa rozróżnia się:

  •  inkaso finansowe (przedmiotem są dokumenty finansowe takie jak weksle i czeki)
  • inkaso dokumentowe (przedmiotem są dokumenty handlowe – faktura, dokumenty transportowe, certyfikaty i ewentualnie dokumenty finansowe, np. weksel).